با آنکه برخی رسانههای آمریکایی در روزهای گذشته از نزدیک بودن امضای توافق میان جمهوری اسلامی و ایالات متحده خبر داده بودند، اظهارات مقامهای دو کشور بیانگر آن است که هنوز تا رسیدن به نتیجه نهایی فاصله وجود دارد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز دوشنبه در جریان سفر به هند گفت که مذاکرات میان آمریکا و رژیم ایران «هنوز در حال پیشرفت و شکلگیری» است.
روبیو پیش از ترک دهلینو برای بازدید از تاجمحل در شهر آگرا، به خبرنگاران گفت: «فکر میکردیم دیشب خبرهایی داشته باشیم. خیلی نباید در این مورد برداشت خاصی کرد. دریافت پاسخ کمی زمان میبرد.»
او افزود در خصوص توانایی آنها برای بازگشایی تنگه، باز نگه داشتن تنگه هرمز، ورود به مذاکراتی واقعی، مهم و محدود از نظر زمانی درباره موضوع هستهای، «پیشنهاد نسبتا محکمی» روی میز وجود دارد که امیدواریم بتوانیم آن را به سرانجام برسانیم.
وزیر خارجه آمریکا همچنین تاکید کرد که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، «عجلهای ندارد» و «قرار نیست توافق بدی امضا کند». روبیو گفت: «یا به یک توافق خوب میرسیم یا باید از راه دیگری با این مسئله برخورد کنیم.»
پس از آن، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی، روز دوشنبه در نشست خبری هفتگی گفت: «کسی نمیتواند ادعا بکند به توافق نزدیک شدهایم. تغییرات مکرر مواضع مقامهای آمریکایی هر گفتگویی را دچار اشکال میکند.»
Read More
This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)
او افزود: «تنها دغدغه آمریکا یا حداقل این هیئت حاکمه در منطقه غرب آسیا، اسرائیل است و برای امنیت منطقه، صلح، ثبات و رفاه اقتصادی کشورهای منطقه هیچ ارزش و اهمیتی قائل نیست.»
بقایی با اشاره به برخی گزارشها درباره تلاش آمریکا برای پیوستن کشورهای منطقه به پیمان ابراهیم در چارچوب مذاکرات صلح ایران، گفت: «اینکه بخواهند برای کشورهای منطقه در ارتباط با موضوعهای مرتبط با ایران شرط و شروط تعیین کنند، در واقع نوعی منحرف کردن افکار عمومی از اصل موضوع است.»
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی تاکید کرد: «توقف جنگ در همه جبههها از جمله لبنان، یکی از عناصر تفاهم احتمالی خواهد بود.»
او همچنین گفت که سفر عباس عراقچی به نیویورک برای شرکت در نشست شورای امنیت، «به دلیل مشکل مربوط به روادید» منتفی شد. بقایی هفته گذشته گفته بود با توجه به ریاست دورهای چین بر شورای امنیت و بررسی پرونده تنگه هرمز، احتمالا عراقچی به نیویورک سفر خواهد کرد.
در حالی که جمهوری اسلامی مدعی است تغییر مواضع آمریکا سبب شده رسیدن به توافق با مشکلاتی مواجه شود، خبرگزاری بلومبرگ به نقل از منابع اطلاعاتی آمریکا که نام آنها را اعلام نکرد، گزارش داد که دشواری برقرای ارتباط با مجتبی خامنهای، ممکن است اعلام توافق را به تاخیر بیندازد.
بر اساس این گزارش، رهبر سوم نظام که در سه ماه اخیر هیچ تصویر و حتی فایل صوتی از او منتشر نشده، در مکانی مخفی شده است که مذاکرهکنندگان با آمریکا از آن اطلاع ندارند و ارتباط با او فقط از طریق «پیکها» ممکن است. پیشتر گفته شده بود که فقط احمد وحیدی، فرمانده سپاه، با او در ارتباط است.
از سوی دیگر، به گزارش کانال ۱۴ اسرائیل، نقطه اختلاف اصلی میان رژیم جمهوری اسلامی و آمریکا در نهایی کردن توافق اولیه بر سر ۲۲ میلیارد دلار است؛ مبلغی که مقامهای جمهوری اسلامی خواهان دریافت فوری آناند، در حالی که دولت ترامپ اصرار دارد تهران ابتدا به تعهداتش عمل کند.
این گزارش میافزاید به رژیم ایران «توافقی رویایی» پیشنهاد شده که انتظار میرود آن را بپذیرند، اما جمهوری اسلامی در مراحل پایانی مذاکرات با رئیسجمهوری آمریکا موضعی سرسختانه گرفته است.
یک مقام رسمی ایالات متحده هم در گفتگو با شبکه «فاکسنیوز» اعلام کرد واشنگتن هنوز با تهران به توافق نهایی دست نیافته است. این مقام مسئول با تاکید بر اینکه آمریکا تسلیم خواستههای طرف مقابل نخواهد شد، افزود که تمایل و تصمیم دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، این است که یک فرصت پنج تا هفت روزه دیگر به مذاکرهکنندگان بدهد تا توافق را به مرحله نهایی برسانند.
بر اساس این گزارش، چارچوب توافق با تهران تا روز یکشنبه تا ۹۵ درصد پیشرفت داشت و اگرچه دو طرف بر سر کلیات مربوط به ذخایر هستهای و بازگشایی تنگه هرمز به توافق رسیدند، چانهزنی مذاکرهکنندگان بر سر جزئیات و «ادبیات دقیق» متن این تفاهمنامه همچنان ادامه دارد.
جمهوری اسلامی و ایالات متحده درباره جزئیات توافق احتمالی اخباری را منتشر نکردهاند، اما برخی رسانهها به نقل از منابع مطلع، به بخشهایی از آن اشاره میکنند که انتقاد برخی مقامهای آمریکایی و اسرائیلی را در پی داشته است.
به گزارش دیلیمیل، سناتورهای جمهوریخواه از جمله تد کروز و لیندزی گراهام در صدر فهرست جمهوریخواهانیاند که بهشدت به توافق در حال شکلگیری دولت ترامپ با رژیم ایران انتقاد میکنند. آنها این توافق احتمالی را «اشتباه فاجعهبار» توصیف کرده و درباره امتیازدهی احتمالی به تهران هشدار دادهاند.
بر اساس گزارشها، چارچوب پیشنهادی شامل بازگشایی تنگه هرمز، آتشبس ۶۰ روزه و ادامه مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران است، در حالی که جزئیات نهایی هنوز در حال مذاکره است. برخی جمهوریخواهان به این موضوع معترضاند که تهران ممکن است مجبور به تحویل فوری تمام مواد هستهای موجود در داخل کشور نشود.
تد کروز هشدار داد اگر نتیجه توافق این باشد که ایران همچنان تحت حاکمیت اسلامگرایان با شعارهای ضدآمریکایی باقی بماند، میلیاردها دلار دریافت کند، به غنیسازی اورانیوم ادامه دهد و کنترل موثر تنگه هرمز را در اختیار داشته باشد، این نتیجه «یک اشتباه فاجعهبار» خواهد بود.
لیندزی گراهام نیز درباره مسیر مذاکرات ابراز تردید کرد و گفت توافقی که ایران را به قدرت مسلط منطقه تبدیل کند، میتواند برای اسرائیل «کابوس» باشد. او همچنین این سوال را مطرح کرد که اگر چنین برداشتهایی درست باشد، اساسا جنگ برای چه آغاز شد.
البته او بعدا گفت اگر توافق به گسترش قابلتوجه پیمانهای ابراهیم و پیوستن کشورهایی مانند عربستان سعودی، قطر و پاکستان به آن منجر شود، ممکن است از آن حمایت کند و آن را اقدامی «تحولآفرین» توصیف کرد.
سناتورهای دیگری مانند راجر ویکر نیز آتشبس ۶۰ روزه را بهشدت نقد کردند و گفتند دستاوردهای نظامی آمریکا ممکن است بیاثر شود. تام تیلیس نیز هشدار داد که پذیرش باقی ماندن مواد هستهای در ایران و توافقی بدون تصویب کنگره، مشابه توافقهای شکستخورده گذشته خواهد بود.
بر اساس گزارشهای تاییدنشده، آمریکا و رژیم ایران درباره بازگشایی تنگه هرمز و مدیریت ذخایر اورانیوم غنیشده به توافق اصولی رسیدهاند، اما جزئیات نحوه اجرا هنوز روشن نیست و واکنش رسمی تهران نیز متناقض است.
درحالی که دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، همواره بر خارج کردن ذخایر اورانیوم غنیشده از ایران تاکید کرده، در روایت سیانان از چارچوب توافق احتمالی با تهران آمده است که درباره چگونگی نابودی ذخایر اورانیوم غنیشده ایران در مرحله بعدی مذاکرات، تصمیمگیری میشود.
بر اساس این گزارش، در صورت توافق، بازه زمانی ۶۰ روزه برای به تفاهم رسیدن درباره جزئیات باقیمانده در نظر گرفته شده است.
یکی از مقامها که مستقیما در جریان مذاکرات قرار دارد، نیز به اسوشیتدپرس گفت: نحوه واگذاری اورانیوم از سوی ایران، در طول یک دوره ۶۰ روزه به مذاکرات بیشتر موکول خواهد شد. به گفته او، احتمالا بخشی از این مواد رقیق خواهد شد و بقیه به کشور ثالث منتقل میشود. روسیه پیشنهاد داده است این مواد را تحویل بگیرد.
بر اساس گزارش آژانس بینالمللی انرژی اتمی، ایران ۴۴۰.۹ کیلوگرم اورانیوم با غنای تا ۶۰ درصد در اختیار دارد؛ سطحی که از نظر فنی تنها یک گام کوتاه تا غنای ۹۰ درصدی موردنیاز برای ساخت سلاح هستهای فاصله دارد.
